آیا شما از طریق وزارت کار هم برای راه اندازی این سازمان تلاش و پیگیری کردید، نتیجه چه بوده؟

بله ، البته وزارت کار هم می توانست همراهی کند و من از طریق وزارت کار هم پیگیر بودم . اشکال کار اینجاست که وزارت کار از وزارت بهداشت استعلام می کند. افرادیکه در وزارت بهداشت مانع می شوند، همین موانع را به وزارت کار نیز انتقال می دهد. بدین ترتیب موانع یکسان می شود و ایرادها عجیب....................

یه طور تقریبی چه تعداد شغل مختلف و کارگر شاغل در شرکتهای صنعتی وجود دارد؟

چندی پیش در شهرک صنعتی عباس آباد جاده خاوران که تحت پوشش دانشگاه شعلوم پزشکی شهید بهشتی است حضور پیدا کردم. بعد از بررسیها متوجه شدم که در همان یک شهرک صنعتی بالغ بر یکهزار و ششصد صنعت و شرکت فعال وجود دارد این در شرایطی است که قبلا حدود دو هزار صنعت و شرکت فعال بودند، ولی عده ای تعظیل شدند. در نظر بگیرید نیروی انسانی صنایع کوچک از دو نفر کارگر تشکیل شده و تا صدها کارگر شاغل در صنایع بزرکتر را شامیا میشود، شما تصور کنید و تخمین بزنید در کل کشور با وجود شهرکهای صنعتی و مشاغل متعدد، چه تعداد شغل و کارگر فعالیت میکنند. چندین هزار نوع صنعت در کشور وجود دارد که باید مورد توجه قرار گرفته و رسیدگی شود. ما الن در خصوص صنایع با تعداد شاغلین زیر 20 تا 50 نفر مشکلات زیادی از نظر پایش سلامت داریم. حدود 85 درصد شاغلین در همین صنایع با جمعیت کم و غیر قابل دسترس، فعالند که متاسفانه از خدمات معاینات دوره ای شغلی و پایش سلامت بی بهره اند.از ابتدا باید اتحادیه و اصناف در این موضوع دخیل شوند و با توجه به حجم بالای صنایع و کارکنان باید فکری به حال مردم کرد......

آیا کارکنان در معاینات دوره ای از فرق سر تا نوک پا بررسی میشوند؟ اگر شما به مشکل یا عارضه ای در افراد برخورد کنید چه اقدامی انجام میشود؟

بررسیها در معاینات دوره ای توسط من و همکارانم در فرمهای معاینات دوره ای ثبت میشود و پرونده فرد تحویل میگردد. ما افراد بیمار یا مشکوک به بیماری را به متخصص یا فوق تخصص مربوطه جهت پیگیریهای لازم ارجاع میدهیم ولی متاسفانه از اینجا به بعد آن فرد از دسترس ما خارج میشود. چون ما نظام ثبت و گزارش دهی بیماریهای شغلی در کشور نداریم، پس خروجی و نتیجه پرونده بلا تکلیف میشود.

نکته مهم دیگر اینکه چون بسیاری از این افراد کارگران قراردادی هستند، خیلی راحت قرارداد آنها به پایان میرسد و یا به دلیل بیماری و ناتوانی یا احتمال از کارافتادگی و هزینه های درمان، توسط کارفرما از چرخه شغلی خارج و حذف میشوند! دست این افراد  به هیچ جایی بند نیست حتی بسیاری از این بندگان خدا از ما میخواهند که بیماری آنان را گزارش ندهیم چون از کار بیکار می شوند.نتیجه اینکه سیستم جامع وجود ندارد که پیگیری و پیشگیری داشته باشد در نتیجه از دست ما خارج میشود. در چنین شرایطی باید همانند موارد بیماریهای عفونی مداخلات لازم در محیط کار را آغاز کنیم و از پیشرفت بیماری در فرد یا اطلاع دیگر کارکنان جلوگیری شود.

بیماری های شایع عموما در چه مشاغلی بیشتر دیده میشود؟

هر شغلی بیماریهای خاص خود را دارد و برخی مشاغل نیز بیماریهای مشترکی دارند.ما وقتی می گوییم مواجهات محیط کار باعث بروز یک سری از بیماریها می شود باید بدانیم هر فرد در محیط کار توسط یک تعداد از عوامل خطرساز تهدید می شود. مثلا برخی افراد با مواد یا ترکیبات شیمیایی و گازها ، سموم فلزی ، رنگها، حلالها تماس دارند.خطرات فیزیکی محیط شامل : صدا، گرما،سرما، ارتعاشات، تشعشعات یونیزان و غیر یونیزان، محیطهای پرفشار مانند اقیانوسها، محیطهای کم فشار مانند فضا است خطرات بیولوژیک در محیطها و شغلهای پزشکی و پیراپزشکی و خدماتی در مراکز درماتی ......وجود دارد.عوامل خطرساز ارگونومی واختلالات اسکلتی عضلانی که در قالب دردهای مختلف کمردرد ، شانه درد ، زانودرد....یا واریس وریدهای اندام تحتانی خیلی شایع است.اختلالات روانی و سایکولوژیک هم در کنار عوامل ارگونومیک در محیطهای کاری تهدید کننده سلامت کارکنان است.......

در بحث سوانح و حوادث چه نکاتی مهم است؟

برای بحث حوادث و سوانح برحسب نوع آن که زمینی ، هوایی، دریایی است چهار فاکتور دخیل وجود دارد. ابتدا قوانین و مقررات ، سپس ایمنی مسیر و جاده برای وسیله نقلیه، سوم وسیله نقلیه مورد نظر،چهارم شخص راننده یا اپراتور عوامل اصلی و دخیل در بروز حوادث و سوانح موثرند.

موارد اول تا سوم یعنی : قوانین و مقررات، ایمنی راهها، سلامت وسیله نقلیه، نقش مهم و اساسی در حوادث دارن. خستگی و خواب آلودگی راننده مهم است، و لی گاهی اوقات نیز وسیله نقلیه در اختیار افراد فاقد صلاحیت و کم تجربه قرار داده می شود و متاسفانه حادثه رخ میدهد. بررسیهای لازم در مسیرها باید روی کیفیت فعالیت یه راننده وجود داشته باشد. سلامتی جسمی راننده باید بررسی شود و.....

در مورد مشاغل سخت و زیان آور هم بفرمایید چه نکاتی باید در نظر گرفته شود؟

برخی مشاغل واجد شرایط آیین نامه مشاغل سخت و زیان آور میشود. در چنین شرایطی مدت اشتغال آنان به کار محدود و یا کوتاهتر میشود. مثلا به جای 30 سال خدمت 20 سال سابقه ولی با همین شرایط مزایا و حقوق دریافتی بازنشسته میشوند. بعد از بررسیهای لازم از نظر وجود خطرات بالقوه فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، ارگونومی، استرس، روحی و روانی.... در مجموع عوامل تهدید کننده سلامت میتوان فرصتی جهت کاهش این عوامل تهدید قائل شد در شرایطی که این خطرات به حد مجاز و قابل قبول در زمان خاص خود نرسد، مثل کار در معادن یا آتش نشانها که در ذات این مشاغل عوامل خطرآفرین و تهدید کننده وجود دارد و قابل کاهش، حذف یا کنترل نیست این مشاغل در زمره کارهای سخت و زیان آور قرار میگیرند.....

اخذ کارت بهداشت توسط کارگران شاغل در مراکزی مانند اغذیه فروشیها و چقدر کاربردی و اثرگذار است؟

صادقانه باید گفت که صرفا کلاس آموزشی برگزار شده و کارت بهداشت صادر میشود ولی اینکه نظارت چگونه است و چه پیگیریهای بعدی با تمدید آموزش در نظر گرفته میشود خیلی مهم است، این آموزشها توسط کارشناسان ارائه میشود در شرایطی که حتما باید پزشکان نیز اقدام به مشارکت حداکثری در آموزش کارگران جهت صدور کارت بهداشت و معاینات فردی داشته باشند....

شرح کامل این گفتگو با آقای دکتر عقیلی نژاد در ماهنامه تخصصی پزشکی و پیراپزشکی دنیای سلامت به شماره 191 بهمن 1400 قابل دسترسی است.